Deur die oë van ’n volk, met die klank van eerlikheid en trots, ontstaan ’n lied wat baie meer as net ’n deuntjie is – dit is ’n beweging.
Gian Groen se jongste vrystelling, “Vollebors”, is nie net ’n lied nie – dit is ’n vollebors-verklaring van liefde vir Afrikaans. In samewerking met die immer-intense Jan Blohm en ’n koor van bekende kunstenaars soos Dozi, is hierdie lied ’n getuienis van taal, kultuur en gemeenskap.
“‘Vollebors’ is maar net een van daai liedjies wat daarvoor gevra het om ’n koor aan die einde te hê,” sê Groen met ’n glimlag. En asof die musiekgode dit beplan het, het vriende en kollegas – bekende Vonk-kunstenaars – een vir een hul stemme kom byvoeg. “Dis vriendskap, toeval en musiekliefde wat saamvloei,” sê hy oor die ontstaansproses.
Die lied het ’n merkwaardige pad geloop. Oorspronklik geskryf vir ’n konsert wat deur Kobie Koen beplan is, moes dit weens die Covid-19-pandemie vir bykans vyf jaar wag om sy dag in die son te kry. Maar nou, met voller klank en meer emosionele krag, tref dit luisteraars reg in die hart.
Met Groen se kenmerkende eerlike liriek en melodieuse styl, en Blohm se rou, rasperige stem, bring “Vollebors” ’n gevoel van volksverbondenheid. “Die lied beweeg twee halftone op aan die einde – die krag lê daarin,” verduidelik Groen. En in daardie klim, daardie kollektiewe samesang, word ’n mens deel van iets groter – ’n gemeenskap wat saamstaan.
Een van die mees aangrypende reëls – “Hierdie taal waarin ek foute maak…” – is nie polities bedoel nie. Dis persoonlik. Dis die taal waarin Gian droom en liefhet. Afrikaans as leefwyse, nie as slagveld nie.
Met beelde van vlae wat wapper en vure wat brand, dra die lied sterk simboliek, maar dit bly kultureel en universeel. “Dis doelbewus so geskryf dat luisteraars hulself daarin kan raaksien,” sê Groen. En daarin lê die sukses: mense voel hierdie lied – asof dit altyd al bestaan het.
Dan is daar daardie tong-in-die-kies verwysing na “die stemme van 44 ander net soos ons” – ’n speelse knik in die rigting van Charlize Theron se omstrede opmerking oor hoeveel mense nog Afrikaans praat. Met 44 stemme in die koor en duisende ore wat luister, is dit ’n musikale teenantwoord wat nie geskreeu hoef te word om gehoor te word nie.
Die publiek se reaksie was oorweldigend positief. “Gewone Afrikaners sien hulself iewers in die lirieke raak,” sê Groen. “Dit skep ’n volksgevoel waarvan gehore baie hou. Dit maak my gelukkig.”
Maar “Vollebors” is ook ’n oproep – tot trots, tot oordrag, tot bewaring. “Elke ouer moet die liefde vir die taal aanmoedig,” sê Groen. Hy glo vas dat Afrikaans as kultuurtaal moet bly leef – veral onder die jeug.
Vir hom is dit duidelik: “Dis nie net ’n beweging nie – dis ’n roeping.” Sy kuns is sy aktivisme – eerlik, opreg, en altyd in Afrikaans.
Met “Vollebors” skryf Gian Groen en Jan Blohm nie net ’n lied nie, maar ’n hoofstuk in die storie van Afrikaans. En terwyl die vlae waai en die vellies in die grond trap, sing ons almal saam:
“Afrikaans, ek’s ’n vollebors Afrikaner.”